Najczestsza droga do otrzymania obywatelstwa dla osob urodzonych poza USA to naturalizacja. Proces ten jest wiekszosci z Panstwa znany. Wymaga on przybywania w USA kilka lat na pobycie stalym, dobrego moralnego charakteru i zdania egzaminu z angielskiego i podstawowych wiadomosci o historii i ustroju USA. Ale sa przypadki, gdzie naturalizacja lub dziedziczenie obywatelstwa odbywa sie automatycznie, nabyta przez rodzicow urodzonych w USA lub naturalizowanych w USA. Te wyjatki opisze niniejszy artykul. A. Dzieci (do 18 roku zycia) obywateli USA urodzone poza granicami USA: Jesli przynajmniej jeden rodzic dziecka urodzonego poza USA jest obywatelem USA w czasie urodzenia dziecka, dziecko takie moze byc naturalizowane. Dziecko takie musi najpierw przybyc legalnie do USA (obojetne czy na pobyt staly czy na wize nieimigracyjna). Dziecko musi miec mniej niz 18 lat w czasie naturalizacji i musi byc pod opieka prawna rodzica, ktory jest obywatelem USA, jak rowniez musi mieszkac z rodzicem, obywatelem USA. Oboje, rodzic i dziecko musza przebywac fizycznie w USA w czasie procesu naturalizacji. Wymagane jest rowniez, aby rodzic przybywal w USA przez przynajmniej dwa lata bezposrednio przed naturalizacja dziecka. Jesli rodzic nie jest w stanie udowodnic, ze przebywal w USA przez przynajmniej dwa lata bezposrednio przed urodzeniem dziecka, to moze obecnosc ta zastapic dziadek lub babcia, jesli sa obywatelami USA i przebywali w USA przez wymagany okres czasu. Jesli dziecko mialo przed naturalizacja zielona karte, to nie ma wymagania by rodzice lub dziadkowie udowadniali swe rezydencje w USA tuz przed naturalizacja dziecka. W przypadku takiej naturalizacji od dziecka nie jest wymagane zdanie zadnego egzaminu. O naturalizacje dzieci biologicznych staramy sie na aplikacji N-600 skladanej ze zdjeciami i odciskami palcow (odciski skladamy, jesli dziecko skonczylo 14 lat) i dowodem na spelnienie wymagan wymienionych powyzej w lokalnym biurze INS, w naszym wypadku, w Chicago. Po przyznaniu aplikacji i przysiedze dziecko otrzymuje certyfikat naturalizacji. Sekcja na dotyczy zarowno dzieci biologicznych jak i tych adoptowanych przed 16 rokiem zycia. Od 22 grudnia 1995 roku INS obowiazuje procedura przyspieszania naturalizacji dzieci adoptowanych z poza USA. Podanie a naturalizacje dzieci adoptowanych urodzonych poza USA sklada sie na formularzu N-643, ktory musi byc przez INS procesowany w ciagu 60 dni, z pierwszenstwem dla dzieci konczacych 18 lat. Aplikacja musi byc przyznana i przysiega oddana przed 18 rokiem zycia takiego dziecka. B. Posrednia naturalizacja dzieci, ktorych rodzice naturalizawali sie juz po ich urodzeniu, ale przed ich 18 rokiem zycia. Roznica miedzy ta grupa dzieci, a grupa opisana powyzej jest taka, ze rodzice dzieci z grupy opisanej w punkcie A byli obywatelami w momencie urodzenia dzieci. Natomiast dzieci opisywane w tym punkcie urodzily sie zanim ich rodzice zostali obywatelami USA przez naturalizacje. Instnieja dwie rozne procedury naturalizacji dzieci w takim wypadku, stara i nowa. Stara dotyczy dzieci urodzonych przed 28 lutego 1983. Nowa dotyczy dzieci urodzonych w dniu lub po 28 lutego 1983. (Ta dziwna data wziela sie stad, ze nowe prawo dotyczace tej naturalizacji weszlo w zycie 28 lutego 2001, a poniewaz dotyczy naturalizacji dzieci przed 18 rokiem zycia, stad po odjeciu 18 lat wzial sie rok 1983.) Nowa procedura (dzieci urodzone w dniu lub po 28 lutego 1983): Dzieci takie podlegaja posredniej automatycznej naturalizacji przez naturalizacje rodzicow, jesli przed 18 rokiem zycia dziecka spelnione sa nastepujace warunki: przynajmniej jeden rodzic sie naturalizowal, dziecko mieszka w USA w statusie rezydenta USA (ma zielona karte) i naturalizowany rodzic ma prawna wladze rodzicielska nad tym dzieckiem. Dzieci adoptowane przed 16 rokiem zycia rowniez moga skorzystac z tej sekcji, jesli spelniaja wszystkie wyzej wymienione warunki. Stara procedura (dotyczaca dzieci urodzonych przed 28 lutego 1983): Oboje rodzice musieli byc obywatelami USA przed 18 rokiem zycia, aby dziecko podlegalo automatycznej naturalizacji. A wiec, jesli oboje rodzice urodzeni byli poza USA, oboje musieli naturalizowac sie przed 18 rokiem zycia dziecka, aby dziecko moglo skorzystac z posredniej naturalizacji. Wyjatkiem gdzie wystarczyla naturalizacja jednego rodzica byla sytuacja, gdzie jeden z rodzicow nie zyl, a ten zyjacy sie naturalizowal, lub gdzie w przypadku rozwodu, ten jeden rodzic, ktory sie nie naturalizowal mial przez rozwod odebrana wladze rodzicielska. Mimo, ze prawo sie zmienilo, stare prawo nadal pozwala osobom urodzonym przed 28 lutego 1983, i spelniajacym warunki starego prawa, na ubieganie sie o uznanie ich obywatelami USA. C. "Dziedziczenie" obywatelswa. Obywatelstwo przez urodzenie poza granicami USA w przypadku, gdy rodzice byli obywatelami USA przed urodzeniem sie dziecka jest automatyczne i istnieje od dnia urodzenia dziecka. Ten przypadek dotyczy osob, ktore sa obywatelami USA nawet jesli nigdy nie przebywaly w USA. Maja one obywatelstwo przez fakt, ze ich rodzice sie tu (w USA) urodzili, lub nabyli obywatelstwo mieszkajac w USA przed urodzeniem sie dziecka. Jesli spelniaja Panstwo nizej wymienione warunki moga Panstwo starac sie o uznanie swego obywatelstwa i paszport amerykanski nawet jesli rodzice juz nie zyja i obojetnie w jakim sa Panstwo wieku. Prawo dziedziczenia obywatelstwa przechodzilo wiele zmian i jest rozne w zaleznosci od daty urodzenia dziecka. Dlatego czeste jest, ze w tej samej rodzinie czesc rodzenstwa dziedziczy obywatelstwo, a czesc nie. Prosze ostroznie zwracac uwage na to, pod jakie prawo podlegacie Panstwo, w zaleznosci od swej daty urodzenia. Najprostsza jest sytuacja osob, ktorych oboje rodzice byli obywatelami USA przed ich urodzeniem. Osoby takie musza udowodniec tylko, ze ich rodzice urodzili sie w USA lub naturalizowali przed urodzeniem sie dziecka. W przypadku gdzie tylko jeden rodzic byl obywatelem USA przed urodzeniem sie dziecka sytuacja jest skomplikowana i zalezy od daty urodzenia dziecka: Dzieci urodzone w dniu lub po 14 listopada 1986 dziedzicza obywatelstwo jesli rodzic, ktory byl obywatelem mieszkal w USA przed ich urodzeniem przez przynajmniej 5 lat, z czego przynajmniej dwa po 14 roku zycia. Dzieci urodzone w dniu lub po 24 grudnia 1952 a przed 14 listopada 1986, dziedzicza obywatelstwo jesli rodzic, ktory byl obywatelem mieszkal w USA przed ich urodzeniem przez przynajmniej 10 lat, z czego przynajmniej piec po 14 roku zycia. Dzieci urodzone w dniu lub po 13 stycznia 1941 a przed 24 grudnia 1952, dziedzicza obywatelstwo jesli rodzic, ktory byl obywatelem mieszkal w USA przed ich urodzeniem przez przynajmniej 10 lat, z czego przynajmniej piec po 16 roku zycia. Dzieci urodzone przed 13 stycznia 1941 dziedzicza obywatelstwo jesli rodzic, ktory byl obywatelem mieszkal w USA przed ich urodzeniem, ale nie ma wymagania jak dlugo rodzic musial tu mieszkac. Teoretycznie wystarczyloby nawet pare dni. W tym wypadku, wystarczy udowodnic tylko, ze rodzic urodzil sie w USA. Skoro sie urodzil, to wiadomo, ze mieszkal, a skoro nie ma wymagania co do tego jak dlugo, wiec nawet, jesli wyjechal jako dziecko, to teraz jego dziecko moze dziedziczyc obywatelstwo. Latwo wiec zobaczyc, ze jesli na przyklad ojciec urodzil sie w USA w 1910 i wyjechal z USA w roku 1912, majac dwa latka, to jego obywatelstwo dziedziczyc beda tylko te jego dzieci urodzone przed 13 stycznia 1941 roku. Wszystkie urodzone po tej dacie musialyby udowodnic, ze ojciec mieszkal w USA przez przynajmniej 5 lub 10 lat (w zaleznosci od tego pod jakie podlegaja prawo), czego zrobic nie moga, bo ojciec wyjechal majac zaledwie dwa latka. Oczywiscie, kazdy z wymaganych elementow trzeba udowodnic. Jesli wiec staraja sie Panstwo o dziedziczenie i musicie udowodnic, ze rodzic mieszkal tutaj przez przynajmniej 10 lat, to musicie przedstawic wiecej niz sam akt urodzenia. Akt urodzenia nie udowodni wymaganej 10-letniej rezydencji. W takim wypadku trzeba szukac dalej. Czesto przydatne sa ksiegi parafialne z datami komunii, bierzmowania. Dobre rowniez sa dokumenty ze szkol. Czesto szukac trzeba w Social Security Administration, Passport Office, zrodlach wojskowych, departamentu zdrowia, itd. Kazda sytuacja bedzie inna i inne beda dowody. Od jakosci dowodow zalezy, czy INS lub Departament Stanu (konsulat) uzna Panstwa za obywateli USA. Duzo bardziej skomplikowana jest sytuacja dzieci spoza malzenstwa, gdzie staraja sie one udowodnic dziedziczenie przez ojca. Jesli sa Panstwo w takiej sytuacji, nalezy zwrocic sie do prawnika imigracyjnego aby ustalic, co trzeba udowodnic by dziedziczyc obywatelstwo. Radosnego Bozego Narodzenia i Szczesliwego Nowego Roku.